مهرنوش مشعوف فعال رسانهای در یادداشتی نوشت: هر بار که صدای سم اسبها در میدان کورس گنبدکاووس به گوش میرسد، تنها مسابقهای ورزشی آغاز نمیشود، بلکه قصهای از تاریخ و فرهنگ ترکمنصحرا روایت میشود. اسبی که در این میدان میدود، نمادی از تداوم سنت، مهارت و هویت مردمی است که سوارکاری را قرنهاست جزئی جداییناپذیر از زندگی خود میدانند.
گنبدکاووس با جمعیتی حدود ۴۰۰ هزار نفر، به «پایتخت سوارکاری ایران» شناخته میشود. این عنوان تنها یک برچسب نیست؛ بلکه محصول دههها تداوم فرهنگ پرورش و نگهداری اسبهای اصیل ترکمن و برگزاری منظم کورسهاست. تحلیل اهمیت این شهر در ورزش سوارکاری، بدون توجه به ساختار اجتماعی و فرهنگی آن ناقص خواهد بود.
مجموعه سوارکاری گنبدکاووس با وسعت ۱۵۰ هکتار، یک نمونه ملموس از سرمایهگذاری در زیرساختهای ورزشی و فرهنگی است. پیست استاندارد مسابقه، اصطبلهای زمستانه و تابستانه، فضاهای اقامتی، زمین زراعی و حتی استخر و پیست اسکیت، نشان میدهد که این مجموعه نه فقط یک مکان ورزشی، بلکه نهادی چندمنظوره است که توانسته نیازهای مختلف فرهنگی، اقتصادی و تفریحی را همزمان پاسخ دهد.
اهمیت تاریخی این مجموعه نیز نباید فراموش شود. اراضی آن در دوران جنگ جهانی دوم بهعنوان فرودگاه نیروهای متفقین مورد استفاده قرار میگرفت و مسیر منتهی به آن هنوز «جاده فرودگاه» نامیده میشود. این واقعیت تاریخی نشان میدهد که مکانهایی که امروز به ورزشی و فرهنگی شناخته میشوند، لایههای متعددی از هویت جمعی را در خود دارند.
یکی از ابعاد مهم این پدیده، ارزش میراث ناملموس سوارکاری است. اسب اصیل ترکمن و مهارت چابکسواران نه تنها یک ورزش را شکل میدهد، بلکه میراثی است که به نسلهای آینده منتقل میشود. حفظ و تقویت این مهارتها، مستلزم شناسایی دقیق ارتباط آنها با هویت بومی و تقویت جایگاه اجتماعی اسب و سوارکار در میان خانوادههاست.
سوارکاری در گنبدکاووس تنها به این شهر محدود نیست. مسابقات در شهرستانهای آققلا و بندرترکمن نیز برگزار میشود. این گستردگی نشان میدهد که ورزش و میراث فرهنگی در قالبی منطقهای و شبکهای عمل میکنند و میتوانند به توسعه اجتماعی و اقتصادی استان کمک کنند. تحلیل این موضوع نشان میدهد که گسترش جغرافیایی کورسها، فرصت ایجاد شبکههای محلی همکاری و تعامل میان مالکان، مربیان و جوانان علاقهمند را فراهم میکند.
از منظر گردشگری، کورسهای سوارکاری ظرفیت بالقوه بالایی دارند. این مسابقات نه تنها تماشاگران و خانوادههای محلی را جذب میکنند، بلکه گردشگران داخلی و حتی خارجی را نیز به این منطقه میآورند. تجربه حضور در میدان، تماشای اسبهای اصیل و شرکت در آیینهای جانبی، میتواند به توسعه گردشگری فرهنگی و ورزشی کمک کند. بنابراین، سرمایهگذاری در معرفی و تبلیغ این رویدادها میتواند بازگشتی اقتصادی و فرهنگی داشته باشد.
علاوه بر بعد گردشگری، کورسها نقش مهمی در ایجاد سرمایه اجتماعی و تقویت هویت جمعی دارند. مشارکت خانوادهها، مربیان و چابکسواران جوان، تصویر زندهای از همبستگی و تعامل اجتماعی ارائه میدهد و نشان میدهد چگونه میراث فرهنگی میتواند در زندگی روزمره مردم جاری باشد.
این موضوع یک پیام روشن دارد: حفاظت از میراث زنده، نیازمند مشارکت فعال جامعه و نهادهای مسئول است. ثبت مجموعه سوارکاری در فهرست آثار ملی با شماره ۳۱۴۴۹، گامی مهم در شناسایی ارزش تاریخی و فرهنگی این مکان بود، اما به تنهایی کافی نیست. آموزش، ترویج، و مستندسازی آیینها و مهارتها نیز باید بخشی از برنامههای مستمر باشد.
رقابت اسبها در پیست، وقتی در امتداد خاکی میتازند و صدای تشویق تماشاگران در فضا میپیچد، تنها یک مسابقه ورزشی نیست؛ بازتاب تلاش، تجربه و سرمایه عاطفی خانوادههایی است که زندگیشان با اسب پیوند خورده است. این تصویر، نمونهای است از تعامل میراث ناملموس و ورزش مدرن و نشاندهنده ارزشهای فرهنگی نهفته در یک رخداد ورزشی.
کورسهای سوارکاری گنبدکاووس، در کنار کارکردهای ورزشی و فرهنگی، میتوانند الگویی برای توسعه پایدار منطقه باشند. این ورزش، همزمان با حفظ میراث و تقویت هویت محلی، امکان بهرهبرداری اقتصادی از طریق گردشگری، آموزش و پرورش اسب و برگزاری رویدادهای بیناستانی را فراهم میکند.
در نهایت، گنبدکاووس شهری است که در آن تاریخ، فرهنگ و ورزش در یک نقطه به هم میرسند. برج تاریخی، اسب اصیل ترکمن، میدان سوارکاری و آیینهای مرتبط، مجموعهای یکپارچه از میراث زنده را شکل میدهند که میتواند الگویی برای دیگر مناطق ایران باشد.
نگهداری و توسعه این میراث، نهتنها پاسداشت یک سنت کهن، بلکه سرمایهگذاری بر آینده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی منطقه است؛ سرمایهای که نسلهای آینده نیز میتوانند از آن بهرهمند شوند.
انتهای پیام/
نظر شما